367 ความเกิดและความดับแห่งทุกข์

ปัญหา ความเกิดและดับไปได้อย่างไร ?

พุทธดำรัส ตอบ “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาศัยจักษุและรูปเกิดจักขุวิญญาณ อาศัยหูและเสียงเกิดสตวิญญาณ อาศัยจมูกและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ อาศัยลิ้นและรสเกิดชิวหาวิญญาณ อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ อาศัยใจและธรรมารมณ์ เกิดมโนวิญญาณ
ธรรม ๓ ประการนั้นรวมกันเกิดเป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงเกิดเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงเกิดตัณหา นี้เป็นความเกิด แห่งทุกข์
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความดับแห่งทุกข์นั้น คือเพราะตัณหานั้นแล ดับเพราสำรอกโดยไม่เหลืออุปาทานจึงดับ เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ เพราะภพดับ ชาติจึงดับ เพราะชาติดับ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาสจึงดับ ความดับแห่งความทุกข์ทั้งมวลย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้....”

ทุกขสูตร สฬา. สํ. (๑๕๔-๑๕๕)
ตบ. ๑๘ : ๑๐๖-๑๐๗ ตท. ๑๘ : ๙๕-๙๖
ตอ. K.S. ๔ : ๕๒-๕๓